Uyuyan masum Hermafrodit ve
öğrenilmiş kötülük
Dünyanın farklı müzelerine dağılmış sekiz ‘Uyuyan Hermafrodit’ heykeli, ilk bakışta benzer bir sahneyi paylaşır: Yumuşak hatlara sahip, genç bir kadının uyku hali… Bu figürde çocuksu ifade hala silinmemiştir; yüzü, henüz sert deneyimlerle şekillenmemiş bir masumiyet taşır. Gözleri kapalıdır; uykunun derin huzuruna bırakmıştır kendini. İçinde bulunduğu andan habersiz, hakkında konuşulanlardan bihaber olmanın getirdiği bir saflıkla uyur. Devamını Oku

Osmanlı tıbbının öncü ismi:
Şerefeddin Sabuncuoğlu
Sabuncuoğlu, cerrahi ve ilaç tedavisi uygulamalarını başlangıçta hayvanlar üzerinde sonraları kendi üzerinde denemekten sakınmayan ilginç bir kişiliğe sahipti. Günümüz bilim terim ve tanımlarına uygun bir anlatımla, Sabuncuoğlu, aldığı geleneksel eğitimin genel bilgisine ek olarak ampirik gözlemlerini tıbbi bilgiye dönüştürerek gerçek bir bilim insanı gibi davrandı. Devamını Oku

Görülmemiş dünya:
Piri Reis’in haritası
Piri Reis kısaltma adıyla bildiğimiz Piri Muhyiddîn İbn Hacı Mehmed, Osmanlı denizciliğinin çok önemli birkaç temsilcisinden biridir. O kendi çağının çok iyi
bir kartografı ve Osmanlı donanma bürokrasisinde çok önemli işler yapmış bir kaptandır. Piri Reis’in Karaman’da doğduğu sonraları ailesiyle Gelibolu’ya göç ettiği bilinir. Amcası Kaptan-ı Derya Kemal Reis’in yanında daha çocuk yaşlarından itibaren Gelibolu’da denizciliği öğrenmeye başlar. Devamını Oku

Caravaggio’nun resimleri: Şiddetin
görsel şöleni
Judith ve Holofernes öyküsünde Assurlular İsrail’i kuşatmış ve İsrail halkı teslim olmak üzeredir. Güzel ve zengin bir dul olan Judith süslenip en güzel giysilerini giydikten sonra hizmetçisi Abra’yı yanına alıp Assurluların kampına gider. İsraillileri kolayca yenmeleri için onlara yardım edeceğini söyler. Devamını Oku

Batı işi mobilyalar ve geleneksel
konutların iç mekan donatıları
Günümüzde modern mobilyalar pek çok insanın vazgeçilmezi ancak ihtiyaçlarımızın ne olduğu konusunda bize öğretilenler bazı durumlarda estetik
yoksunluğun nedeni olabiliyor. Oysa geleneksel konutları, yaşanmışlıkları barındıran mekanlar olarak gelecek nesillere aktardığımız takdirde kültürel mirasımızın korunmasına katkıda bulunabiliriz. Devamını Oku

‘Haremde Goethe’: Osmanlı Sarayı’nda
modern bir kadının imgesi
‘Haremde Goethe’ için ilk söylenecek şey bu resmin gelenekten kopuşu gösterdiği olacaktır. Kadının tasvir biçimi ve kullanılan günlük eşyalar yeni bir yaşam biçiminin ayrıntılarını yansıtır. Osmanlı’nın batılılaşması veya modernleşmesi denilen değişim ilk önce sarayda başlar. Resimde iç mekan dekorasyonu Avrupa modasını yansıtır. Devamını Oku

Unutulmuş zamanların
göç resimleri
Eğer bugün Akdeniz uygarlığının bütünlüğünden bahsedebiliyorsak bunun nedeni MÖ 2 binli yıllardan bu yana süregelen göçlerdir. Yakın zamanların göçleriyle ise daha belirgin dönüşümler gerçekleşti. Devamını Oku

Efsane, inanç ve mimari çevre:
Antakya Habib Neccar
Külliyesi
İnanışa göre Hıristiyanlığın ilk yıllarında Yuhanna ve Pavlos insanları yeni dine davet etmek için Antakya’ya geldiklerinde ilk olarak koyunlarını otlatan Habib Neccar ile karşılaşır. Azizler, Habib Neccar’ın yatalak oğlunu mucizevi bir biçimde iyileştirirler. Habib Neccar bu mucizeden etkilenerek yeni dine katılır ve Antakya’nın ilk inananı olur. Devamını Oku

İslam coğrafyasında hayvanların
insan gibi konuştuğu hikayeler:
Kelile ve Dimne
Kelile ve Dimne’nin sadece bir fabl hikayesi olmadığı, aynı zamanda bir siyasetname olarak değerlendirilmesi gerektiği ileri sürülür. Bir başka yaklaşım ise kitabın ahlak kitabı olduğu şeklindedir. Ancak hikayelerin verdiği kıssadan hisselere bakılırsa eserin hem siyasetname hem de bir ahlak kitabı olduğunu söylemek yanlış olmaz. Devamını Oku

Marat’nın Ölümü:
Bir Fransız Devrimi
kahramanının resmi
Hekim, fizikçi, gazeteci ve meclis üyesi bir politikacı olan Marat, Fransız Devrimi’nin en etkili önderlerindendi. Onun öldürülmesi Jakobenleri derinden etkiledi. Devamını Oku

İnancın Antroposen Çağı:
Habil ve Kabil
Eski Ahit’te anlatılanlara Âdem ve Havva’nın ilk çocuklarından itibaren bir kültür oluşturma çabası olarak da bakılabilir. Bu aslında güçlü bir inanış oluşturma çabasıdır. Bu çaba da doğaya müdahale ile başlar. Dini inanışın tarihinde doğaya müdahalenin en büyüğü de Nuh Tufanı’dır. Devamını Oku

Akhtamar Kutsal Haç
Kilisesi kabartmaları:
Eski ve Yeni Ahit’in
görsel anlatımı
Kilisenin batı haç kolunun güney cephesinde yer alan Yunus Peygamber’le ilgili kabartmalar Eski Ahit’teki anlatıların kilise duvarına geçirilmiş halidir. Eski Ahit’in Yunus Bölümü’nde Nineve şehri, Peygamber Yunus’un yapıp ettikleri ve başına gelenler anlatılır. Devamını Oku

yüzyılda derin yoksulluğun
resmi:
Millet’nin ‘Toplayıcılar’ı
Taneleri toplamaktan yorgun düşmüş ve ellerini bellerine götürerek dinlenmeye çalışan bu kadınlar açlık ve yoksulluğun pençesindeki kadınlardır. Bu halleri pazar dağıldıktan sonra tezgahların altına bırakılmış ve artık ticari kıymeti olmayan tarımsal ürünleri toplayan günümüz yoksullarını akla getirir. Nereden baksanız gösterilen derin yoksulluktur. Devamını Oku

Dünyevi zevkler bahçesi:
Hieronymus Bosch’un
öbür dünyası
Cennet ödül, cehennem ise ceza çekmek için gidilen yer. Hieronymus Bosch cennet bahçesi ve cehennemle birlikte dünyevi bahçenin de resmini yapmıştır. Bosch’un bu eseri din tarihi, sanat tarihi, psikanaliz, edebiyat gibi farklı disiplinlerin konusu olmuş ve hakkında çok şey yazılıp çizilmiştir. Devamını Oku

Patates yiyenler ve
16 ton vicdan
“16 Ton şarkısının sözlerinin çağrıştırdığı işçiler olmalı onlar: “Aziz Peter beni çağırma çünkü gidemem/ Ruhum şirkete zimmetli.” “Patates Yiyenler” çok uzak ülkeden değil, Soma’da 301 madencinin öldüğü zamanlarda kömür karası yüzleriyle vicdanımıza bakacak kadar bize yakındılar. Devamını Oku

Oryantalist sanatın
‘öteki kadın’ tahayyülü:
Ingres’ın odalığı
Sadece 19. yüzyıl boyunca değil, genel olarak sanatın tarihinde ataerkil bakış açısı yakın zamanlara kadar egemen olmuştur. Sanatta kadının varlığı ve etkinliği dikkate alınmamış ve kadınlar eril kodların hâkim olduğu rollerle tanımlanmıştır Devamını Oku

Çocuk olmanın tarihi:
Bruegel’in çocukları
Bruegel, çocuğu, resmin konusu yaparken, insan yaşamının kategorik olarak farklı evreleri olduğunu sanat yoluyla kayda geçirmiştir. Hem de kentsel/kamusal mekânı bir oyun alanına dönüştürerek… Devamını Oku

İlk tılsım ve büyü pratikleri:
Altamira Mağarası’ndaki
resimler
Peki, bu resimleri nasıl okumalıyız? Işığın olmadığı mağara mekânının yüzeylerindeki bu resimlerin, estetik haz için bakılan ve üzerine düşünülen sanat yapıtı olsun diye üretilmedikleri çok açık. Devamını Oku

Defne ağacının
hikayesi
İtalyan Barok heykelinin büyük ustası Bernini’nin 1622-1625 arasında yaptığı, gerçek insan ölçülerindeki “Daphne ve Apollon” heykeli, nehir tanrısının kızı su perisi (nymph) Daphne’ye tutulan tanrı Apollon’un karşılıksız aşkını anlatır. Devamını Oku

Efes’te Artemis
Tapınağı’nın yıkılması
Bugün Rimini’de Sant’Agostino Kilisesi’nde bulunan ve İncil yazarı Aziz John’un (Yuhanna) yaşamından bir mucizeyi anlatan 14. yüzyıldan kalma bir freskin, Rimini Okulu ressamlarının 1303’de şahit olduğu gerçek bir depremi görselleştirdiği tahmin edilmektedir. Devamını Oku

Poussin’in
Aşdod
Vebası
Bugün Louvre Müzesi’nde bulunan, 1631’de yapılmış, 148 cmx198 cm ölçülerindeki “Aşdod Vebası” adlı resim, salgın hastalıkların toplumu nasıl etkilediğini anlatan nadir eserlerden biridir. Eserde anlatılan salgın, Eski Ahit’te bahsedilen bir ‘epidemi’ olsa da yapıldığı tarih, yine İtalya’daki bir veba salgını dönemine denk gelir. Devamını Oku

Sabinli kadınlar
savaşı nasıl durdurdu?
David’in resminde, sahnede solda bulunan figür, Hersilia’nın babası, Sabinlerin Kralı Titus Tatius’dur. Sağda mızrağını fırlatmak üzere olan savaşçı ise Romulus’tur. Hersilia babası ile müstakbel eşi arasındaki savaşı durdurmaya çalışmaktadır. Devamını Oku

