Kategori Obje

Hijyenin tanrıçası Hygieia

Antik Yunan kültüründe tıbbın ve sağlığın tanrısı olan Asklepios’a bu önemli görevinde kızları yardım ederdi. Günümüzde ‘temizlik’ manasında kullanılan ‘hijyen’ kelimesi, onun kızların dan biri olan Hygieia’nın isminden gelir. Hygieia, heykellerinde genellikle bilgeliği ve şifayı simgeleyen bir yılanı beslerken tasvir…

Statünün ve şiddetin sembolü: Hançer

Çatalhöyük’te, 1960’lı yıllarda sürdürülen kazılarda ortaya çıkarılan bu han çer, bir erk ek mezarına hediye olarak bırakılmıştı. Hançerin çakmak taşın dan yapılmış kesici kısmı ile kıvrılan bir yılana benzetilen kemik kabzası, üstün bir işçiliği yansıtır. Bu olağanüstü güzellikteki hançer, tarihteki…

‘Çatalhöyük’ün ünlü kadın heykeli’

Konya’daki Çatalhöyük yerleşmesinde, 1961 yılı çalışmalarındaortaya çıkarılan bu h eykel, arkeoloji vesanat tarihinin en ünlü imajların dan biridir. Tahtabenzeyen bir o turakta oturan ‘yaşlı ve şişman’ birkadın, iki y anındaki yırtıcı hayvanlara adeta hükmedenpozuyla bir ha yli etkileyicidir. Neolitik dön…

Bir geri dönüş umudu olarak anahtar

Günlük hayatta belki de en çok kullandığımız nesnelerden birtanesi de anahtarlar. Hemen hepimizin cebinde, çantasında en az bir anahtarı vardır. Çoğu zaman zenginliği, sahip olmayı temsil eden anahtar, 1948 yılından beri ise evini, yurdunu kaybetmenin ve göçmenliğin sembolü olarak kullanılıyor.…

Bira kupası: Tankard

Bira denildiğinde akla ilk gelen nesnelerden bir tanesi muhtemelen bira bardağıdır. Hem günümüzde hem de geçmişte bira içmek için çok çeşitli bardaklar kullanılmışsa da hemen her dönemde en popüler olanı hiç kuşkusuz tek kulplu olanıdır. Bu bardağın cam, ahşap ve…

Antioch’un Tike’si…

Tike, Antik Yunan mitolojisinde talihin ve kaderin tanrıçası, bu kavramların kişileştirilmiş haliydi. Şahısların, ailelerin, kentlerin ve milletlerin kaderine o karar verirdi. Helenistik dönemde popülaritesi artan tanrıça, Akdeniz dünyasındaki birçok kent tarafından koruyucu tanrıça olarak seçilmiş ve çeşitli sanat eserlerinde tasvir…

Eşeğine ters binen Dionysos

İlk evcilleştirilen yük/binek hayvanı olan eşek, motorlu araçların icat edildiği yaklaşık yüz elli yıl öncesine kadar ulaşım, taşımacılık ve tarımda en çok kullanılan hayvanlardan biriydi. Kar-kış, sıcak-soğuk demeden insanlarla birlikte kıtalar, denizler aşarak dünyanın en kuytu köşelerine kadar yayılıp, uygarlığın…

‘Kura’: Antik Yunan’da yolsuzluk önlemi

Günümüzde hemen hemen tüm ülkelerin yönetim biçimi olan demokrasi ilk defa MÖ 6. yüzyıldan itibaren Antik Yunan toplumunda, özellikle Atina kent-devletinde uygulanmıştı. Atina demokrasisinde yüksek düzeydeki kamu görevlisi ve memurlar ile mahkeme jürilerinin seçimi için de Kleroterion adı verilen bir…

Bitkilerin tarıma alınmasıyla insanın yaşamı değişir…

Buzul Devri’nin yaklaşık 20 bin yıl önce sona ermesiyle birlikte, Yakındoğu’nun geniş bir bölgesi bitki, hayvan ve su kaynakları bakımından bir hayli zengin hale gelir. Bu bölgede göçebe avcı-toplayıcı olarak yaşayan gruplar, doğal çevrenin sunduğu imkanlardan faydalanarak, tarım ve hayvancılık…

Hermafrodit: Sonsuza kadar…

Hermafrodit, Yunan mitolojisinde Afrodit ile Hermes’in oğlu hem erkek hem kadın bedenine sahip, tanrısal bir varlıktır. Efsaneye göre Hermafrodit’in güzelliğine hayran olan göl perisi Salmakis, tanrılardan sonsuza dek onunla birlikte olmayı diler. Salmakis’in dileğini kabul eden tanrılar, onunla Hermafrodit’i tek…

Ölülerin ve dirilerin oyunları

Antik Mısır’da “geçmek” anlamına gelen ‘Senet’ ile ‘20 Kare’ isimli iki oyun çok yaygındı. Tavla gibi iki kişinin piyonlar ve aşık kemikleriyle karşılıklı oynadığı bu oyunlar, aynı zamanda ölümden sonraki yaşamla ilişkili bir fal olarak yorumlanırdı. Firavunlardan kölelere, hatta inanışa…

Koyun karaciğerindeki lekeler…

Antik uygarlıklarda kurban hayvanlarının iç organlarını, özellikle de karaciğerini yorumlamaya dayalı bir kehanet türü hayli yaygındı. Bu kehanet türü, muhtemelen Mezopotamya’da ortaya çıkmış, daha sonra çevre bölgelerdeki kültürlere yayılmıştı. Aşağı Mezopotamya’da, Bağdat yakınlarındaki Antik Sippar kentinin Eski Babil Dönemi (MÖ…

Kem gözleri uzak tutmak için…

Antik Roma kültüründe erkek cinsellik organı, penis (fallus) muskaları çok yaygındı. Genellikle kanatlı bir penis biçiminde olan bu muskaların kem gözleri uzak tuttuğuna, şans ve bereket getirdiğine inanılıyordu. Bu muskalar, takı şeklinde taşındığı gibi, kapı tokmağı, rüzgâr çanı gibi işlevlerde…

Yeri sarsan tanrı…

Bugün daha çok ‘deniz tanrısı’ olarak hatırlanan Poseidon, Antik Yunan dünyasında aynı zamanda fırtınaların, atların ve depremlerin de ilgili ilahıydı… Sinirlendiğinde veya ihmal edildiğinde üç dişli yabasını yere vurarak depremler yarattığına inanılırdı. Bu özelliğinden dolayı lakaplarından biri de ‘ennosigaeus’ yani…

Şarkılarımı söyleyen salgında ölmesin!

Antik Mezopotamya’da, çocukların sağlıklı olmasını, salgın hastalıkların, cinlerin ve kötü varlıkların haneden uzak durmasını sağlamak için, muskalara başvuruluyordu. Bunların en yaygın olanı, Erra ilahisidir… Ölüm ve salgın hastalık tanrısı Erra’nın, Babil’in baş tanrısı Marduk’un bir anlık gafletinden faydalanarak dünyaya ölüm…

Savaşma zar at!

Homeros’un anlattıkları ışığında Aşil (solda) ve Ajax’ı Troya savaşı sırasındaki bir molada resmeden Yunan sanatçı Exekias, iki savaşçının kaderine ilişkin ipuçları da verir: ‘Topuğunu’ yere sağlam bassa da, Aşil bile ölümden kurtulamayacaktır. Ajax ise çatık kaşlarına yansıyan geriliminin kurbanı olarak…